باشد ، و در تاريخ مسلّم باشد كه مصحف امام به ترتيب نزول بوده ، اما اين نكته قطعى است كه مصحف امام تنها متن قرآن نبوده و - پيش از اين از شيخ مفيد و ديگران نقل كرديم - آنچه در مصحف حضرت نوشته شده افزون بر قرآن ، بيان تأويلات و تفسير معانى و ذكر مطالبى بوده كه از جملهء كلام اللّه به حساب نمىآمده ، « 1 » لذا نمىتوان ترتيب تفسير را به حساب ترتيب قرآن گذاشت و اگر تفسيرى به ترتيب نزول بود نتيجه گرفت پس قرآن هم بايد به ترتيب نزول باشد يا دست كم ترتيب ديگر توقيفى نيست . الف ) روايات ترتيب نزول به هر حال پيش از نقل اقوال به سراغ روايات برويم . روايات ناظر به اين مسئله بر چند دسته تقسيم مىشوند : 1 - دسته‌اى از اين روايات آمده است كه على عليه السّلام قرآن را آن طور كه نازل شده بود ، جمع آورى و تأليف كرد . به عنوان نمونه به چند مورد آن اشاره مىكنيم . الف : « فى اخبار ابى رافع ( م 36 ) : فلما قبض النبى حبس عليّ ، فالّفه كما انزل اللّه و كان به عالما » . « 2 » در خبر ابو رافع آمده است كه چون پيامبر وفات كرد ، على در خانه نشست ، پس مصحف را همانطور كه نازل شده بود تأليف كرد و او عالم

--> ( 1 ) - مفيد ، مجموعه مصنفات الشيخ المفيد ، ج 4 / 81 ، كتاب اوائل المقالات . ( 2 ) - ابن شهر آشوب ، مناقب آل ابى طالب ، ج 2 / 50 . اين خبر به صورت مرسله نقل شده و معلوم نيست كه منبع نقل خبر و طريق ابن شهر آشوب به ابى رافع چه كسى است . براى اثبات كليت مسئله ، چون روايات مستفيض است ( اگر متواتر نباشد ) لحاظ سندى مورد تأكيد نيست ، اما براى اثبات جزئيات كه متكى به اخبار آحاد است ، بايد اطمينان‌آور باشد و خبر منقطعه و مرسل و ضعيف اطمينان نمىآورد .